اقامت پس از فارغالتحصیلی در ترکیه؛ شرایط دریافت اقامت تا دو سال در ۲۰۲۶
یکی از مهمترین دغدغههای دانشجویان خارجی این است که پس از فارغالتحصیلی از دانشگاه، چه مدت میتوانند بهصورت قانونی در ترکیه بمانند. بسیاری از دانشجویان برای پیدا کردن شغل، ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر یا برنامهریزی برای آینده خود به زمان بیشتری نیاز دارند.
بر اساس ابلاغیه جدیدی که در تاریخ ۲ آگوست ۲۰۲۶ از سوی شورای آموزش عالی ترکیه یا YÖK برای دانشگاهها ارسال شده است، فارغالتحصیلان خارجی واجد شرایط میتوانند پس از دریافت اقامت کوتاهمدت یکساله، برای یک سال دیگر نیز درخواست دهند. به این ترتیب، امکان اقامت قانونی پس از فارغالتحصیلی در ترکیه در مجموع تا دو سال فراهم شده است.
البته این اقامت از ابتدا بهصورت یک مجوز دوساله صادر نمیشود و دریافت سال دوم نیز قطعی و خودکار نیست. در ادامه، شرایط و جزئیات این تصمیم را بررسی میکنیم.
تصمیم جدید درباره اقامت فارغالتحصیلان خارجی ترکیه چیست؟
طبق مقررات قبلی، دانشجویان خارجی که تحصیلات دانشگاهی خود را در ترکیه به پایان میرساندند، در صورت ارائه درخواست حداکثر تا شش ماه پس از فارغالتحصیلی، میتوانستند برای یک نوبت اقامت کوتاهمدت با حداکثر اعتبار یکساله اقدام کنند.
در نامه جدید YÖK که با استناد به مکاتبه ۲۹ جولای ۲۰۲۶ اداره مهاجرت ترکیه صادر شده، امکان درخواست برای یک سال اقامت دیگر نیز پیشبینی شده است. بنابراین، فارغالتحصیلانی که اقامت سال اول را دریافت کردهاند و همچنان شرایط قانونی لازم را دارند، میتوانند در مهلت تعیینشده برای اقامت سال دوم درخواست دهند.
صفحه رسمی اداره مهاجرت ترکیه نیز اصل امکان درخواست اقامت کوتاهمدت تا شش ماه پس از فارغالتحصیلی را تأیید میکند. طبق این صفحه، اقامت اولیه برای این گروه حداکثر یک سال صادر میشود. امکان سال دوم بر اساس ابلاغیه اداری جدید و در قالب قانونی دیگری بررسی خواهد شد. مشاهده مقررات اقامت کوتاهمدت در سایت اداره مهاجرت ترکیه
خلاصه شرایط اقامت پس از فارغالتحصیلی در ترکیه
| موضوع | توضیحات |
|---|---|
| متقاضیان | فارغالتحصیلان خارجی دانشگاههای ترکیه |
| مهلت درخواست سال اول | حداکثر شش ماه پس از تاریخ رسمی فارغالتحصیلی |
| اعتبار اقامت سال اول | حداکثر یک سال |
| زمان درخواست سال دوم | در بازه ۹۰روزه منتهی به پایان اعتبار اقامت سال اول |
| اعتبار احتمالی سال دوم | حداکثر یک سال دیگر |
| مجموع مدت اقامت | حداکثر دو سال |
| صدور خودکار است؟ | خیر؛ درخواست باید بررسی و تأیید شود |
| اجازه کار ایجاد میکند؟ | خیر؛ برای اشتغال قانونی به مجوز کار نیاز است |
چه کسانی میتوانند برای این اقامت درخواست دهند؟
برای قرار گرفتن در گروه مشمولان این تصمیم، متقاضی باید تحصیلات دانشگاهی خود را در یکی از مؤسسات آموزش عالی ترکیه به پایان رسانده باشد.
همچنین، برای دریافت اقامت سال اول باید حداکثر تا شش ماه پس از تاریخ رسمی فارغالتحصیلی درخواست خود را ثبت کند. منظور از تاریخ فارغالتحصیلی، تاریخی است که در مدارک رسمی دانشگاه یا گواهی فارغالتحصیلی ثبت شده است.
براساس متن ابلاغیه جدید، امکان درخواست سال دوم بیشتر برای افرادی در نظر گرفته شده است که:
- از دانشگاهی در ترکیه فارغالتحصیل شدهاند؛
- در مهلت ششماهه برای اقامت کوتاهمدت سال اول درخواست دادهاند؛
- اقامت کوتاهمدت یکساله برای آنها صادر شده است؛
- اقامت سال اول آنها هنوز اعتبار دارد؛
- درخواست سال دوم را در مهلت تعیینشده ثبت میکنند؛
- سایر شرایط قانونی اقامت کوتاهمدت را دارند.
بنابراین، صرف فارغالتحصیل شدن از دانشگاه ترکیه به معنی دریافت قطعی اقامت دوساله نیست.
اقامت پس از فارغالتحصیلی چگونه به دو سال میرسد؟
فرایند دریافت این اقامت در دو مرحله جداگانه انجام میشود:
مرحله اول: درخواست اقامت یکساله پس از فارغالتحصیلی
دانشجوی خارجی باید حداکثر تا شش ماه پس از تاریخ فارغالتحصیلی برای تغییر نوع اقامت خود اقدام کند. در صورت تأیید درخواست، اقامت کوتاهمدت حداکثر یکساله برای او صادر خواهد شد.
طبق بند «i» ماده ۳۱ قانون شماره ۶۴۵۸ ترکیه، این مجوز برای فارغالتحصیلانی در نظر گرفته شده است که در مهلت تعیینشده درخواست خود را ارائه کنند.
مرحله دوم: درخواست اقامت برای سال دوم
بر اساس ابلاغیه جدید، افرادی که اقامت یکساله مرحله اول را دریافت کردهاند، میتوانند در بازه ۹۰روزه پیش از پایان اعتبار آن برای یک سال دیگر درخواست دهند.
درخواست سال دوم براساس بند «g» ماده ۳۱ قانون شماره ۶۴۵۸ و با رعایت شرایط ماده ۳۲ بررسی میشود. در صورت تأیید، ممکن است اقامت یکساله دیگری برای متقاضی صادر شود.
| مرحله | زمان درخواست | مدت احتمالی اقامت |
| اقامت سال اول | حداکثر شش ماه پس از فارغالتحصیلی | حداکثر یک سال |
| اقامت سال دوم | در ۹۰ روز پایانی اعتبار اقامت سال اول | حداکثر یک سال |
| مجموع | با تأیید هر دو درخواست | حداکثر دو سال |
آیا اقامت دوساله بهصورت یکجا صادر میشود؟
خیر. عبارت «اقامت دوساله فارغالتحصیلان» نباید به این معنی برداشت شود که متقاضی در همان درخواست اول، کارت اقامت با اعتبار دو سال دریافت میکند.
ابتدا اقامت کوتاهمدت سال اول صادر میشود. سپس متقاضی باید پیش از پایان اعتبار آن، درخواست جداگانهای برای سال دوم ارائه دهد. درخواست دوم نیز توسط اداره مهاجرت بررسی میشود و تنها در صورت داشتن تمام شرایط قانونی تأیید خواهد شد.
به همین دلیل، عبارت دقیقتر برای این تصمیم، «امکان دریافت اقامت تا دو سال پس از فارغالتحصیلی» است.
مهلت ششماهه درخواست چگونه محاسبه میشود؟
مهلت درخواست اقامت سال اول از تاریخ رسمی فارغالتحصیلی محاسبه میشود، نه از زمان برگزاری جشن فارغالتحصیلی یا دریافت فیزیکی دانشنامه.
برای مثال، اگر تاریخ درجشده در گواهی فارغالتحصیلی دانشجو ۱۵ جولای ۲۰۲۶ باشد، متقاضی باید حداکثر تا شش ماه پس از این تاریخ، درخواست خود را ثبت کند.
بهتر است دانشجویان ثبت درخواست را به روزهای پایانی موکول نکنند؛ زیرا آمادهسازی مدارک، دریافت گواهی دانشگاه، بیمه و ثبت نشانی ممکن است زمانبر باشد.
اگر درباره اعتبار اقامت در زمان تحصیل سؤال دارید، پیشنهاد میشود مقاله اقامت دانشجویی ترکیه را نیز مطالعه کنید.
شرایط قانونی دریافت اقامت سال دوم چیست؟
متقاضی علاوه بر داشتن اقامت معتبر سال اول، باید شرایط عمومی اقامت کوتاهمدت را نیز رعایت کند. مهمترین این شرایط عبارتاند از:
- ارائه مدارک مرتبط با هدف ادامه حضور در ترکیه؛
- داشتن محل اقامت و نشانی معتبر؛
- برخورداری از بیمه درمانی معتبر متناسب با مدت اقامت؛
- ارائه اطلاعات و مدارک صحیح در پرونده؛
- نداشتن ممنوعیت ورود یا تصمیم معتبر اخراج؛
- رعایت الزامات مربوط به نظم عمومی و امنیت؛
- ارائه گواهی عدم سوءپیشینه در صورت درخواست اداره مهاجرت؛
- پرداخت هزینههای قانونی پرونده و کارت اقامت.
داشتن شرایط اولیه به معنی تأیید قطعی نیست و تصمیم نهایی پس از بررسی پرونده توسط اداره مهاجرت استان محل سکونت متقاضی گرفته میشود.
مدارک احتمالی موردنیاز
فهرست نهایی مدارک میتواند براساس ملیت متقاضی، شهر محل سکونت، شرایط پرونده و درخواست اداره مهاجرت متفاوت باشد. بااینحال، معمولاً مدارک زیر موردنیاز خواهند بود:
- فرم تکمیلشده درخواست اقامت؛
- اصل و کپی پاسپورت معتبر؛
- عکس بیومتریک جدید؛
- مدرک یا گواهی رسمی فارغالتحصیلی؛
- کارت اقامت قبلی؛
- مدرک معتبر محل سکونت و ثبت نشانی؛
- بیمه درمانی معتبر؛
- مدارک اثبات توانایی مالی در صورت درخواست؛
- رسید پرداخت هزینههای قانونی؛
- مدارکی که هدف متقاضی از ادامه حضور در ترکیه را نشان دهد؛
- گواهی عدم سوءپیشینه، در صورت مطالبه.
ازآنجاکه مدارک و هزینهها ممکن است تغییر کنند، متقاضی باید هنگام ثبت درخواست، فهرست بهروز مدارک را در سامانه رسمی e-İkamet بررسی کند.
تفاوت اقامت دانشجویی و اقامت پس از فارغالتحصیلی
اقامت دانشجویی تا زمانی اعتبار دارد که فرد شرایط دانشجویی خود را حفظ کرده باشد. بعد از فارغالتحصیلی، دلیل صدور اقامت دانشجویی از بین میرود و فرد باید متناسب با شرایط جدید خود، برای نوع دیگری از اقامت درخواست دهد.
| اقامت دانشجویی | اقامت پس از فارغالتحصیلی |
| براساس ثبتنام و ادامه تحصیل صادر میشود | پس از پایان تحصیلات دانشگاهی درخواست میشود |
| به وضعیت فعال دانشجویی وابسته است | به فارغالتحصیلی از دانشگاه ترکیه وابسته است |
| مدت آن با دوره تحصیل ارتباط دارد | سال اول و دوم در پروندههای جداگانه بررسی میشوند |
| با پایان یا قطع تحصیل ممکن است اعتبار آن تحتتأثیر قرار گیرد | باید حداکثر تا شش ماه پس از فارغالتحصیلی درخواست شود |
دانشجویانی که قصد تغییر دانشگاه یا ادامه تحصیل در مرکز دیگری را دارند، میتوانند راهنمای انتقالی دانشگاه در ترکیه و تطبیق واحدها را نیز بخوانند.
آیا با این اقامت میتوان در ترکیه کار کرد؟
خیر. دریافت اقامت کوتاهمدت بهتنهایی به معنی داشتن اجازه کار نیست. فارغالتحصیل خارجی برای شروع اشتغال قانونی باید مجوز کار یا معافیت معتبر از مجوز کار داشته باشد.
وزارت کار و تأمین اجتماعی ترکیه نیز اعلام کرده است که افراد خارجی مشمول قانون، باید پیش از شروع فعالیت شغلی، مجوز کار یا معافیت مربوط را دریافت کنند. اطلاعات رسمی مجوز کار اتباع خارجی
البته داشتن اقامت معتبر با حداقل مدت لازم میتواند در برخی پروندهها امکان ثبت درخواست داخلی مجوز کار توسط کارفرما را فراهم کند؛ اما صدور آن تابع مقررات و تأیید وزارت کار است.
این تصمیم چه مزیتی برای دانشجویان خارجی دارد؟
فرصت اقامت تا دو سال پس از فارغالتحصیلی میتواند برای دانشجویان خارجی مزایای مهمی داشته باشد، از جمله:
- فرصت بیشتر برای پیدا کردن موقعیت شغلی مناسب؛
- امکان برنامهریزی برای ادامه تحصیل در مقطع بالاتر؛
- فرصت شرکت در دورههای علمی، دانشگاهی یا تخصصی؛
- زمان بیشتر برای آمادهسازی مدارک و بررسی مسیر آینده؛
- جلوگیری از تصمیمگیری عجولانه بلافاصله پس از فارغالتحصیلی؛
- فراهم شدن فرصت بیشتر برای آشنایی با بازار کار و دانشگاههای ترکیه.
این تصمیم بهویژه برای دانشجویانی اهمیت دارد که پس از پایان کارشناسی قصد ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد یا پس از کارشناسی ارشد قصد ورود به دوره دکتری را دارند.
برای آشنایی با مسیرهای تحصیلی، میتوانید راهنمای پذیرش دانشگاههای خصوصی ترکیه بدون آزمون را نیز مطالعه کنید.
اشتباهات رایج هنگام درخواست اقامت پس از تحصیل
تصور صدور خودکار اقامت دوساله
هیچ اقامت دوسالهای بهصورت خودکار صادر نمیشود. سال اول و سال دوم دو مرحله مجزا هستند و هر درخواست جداگانه بررسی میشود.
از دست دادن مهلت ششماهه
اگر متقاضی درخواست سال اول را پس از گذشت شش ماه از تاریخ فارغالتحصیلی ارائه دهد، ممکن است نتواند از این مسیر استفاده کند.
اقدام بعد از پایان اقامت سال اول
طبق ابلاغیه، درخواست سال دوم باید در مدت اعتبار اقامت موجود و در بازه تعیینشده ثبت شود. بنابراین نباید منتظر منقضی شدن کارت اقامت ماند.
اشتباه گرفتن اقامت با مجوز کار
اقامت کوتاهمدت اجازه حضور قانونی در ترکیه را ایجاد میکند؛ اما برای اشتغال قانونی، مجوز کار جداگانه لازم است.
ارائه مدارک ناقص یا اطلاعات نادرست
ناقص بودن مدارک، ثبت نشانی اشتباه یا ارائه اطلاعات متناقض میتواند باعث تأخیر یا رد درخواست شود.
جمعبندی
بر اساس ابلاغیه جدید سال ۲۰۲۶، فارغالتحصیلان خارجی دانشگاههای ترکیه میتوانند در صورت داشتن شرایط لازم، اقامت پس از فارغالتحصیلی خود را در دو مرحله و در مجموع تا دو سال دریافت کنند.
اقامت سال اول با درخواست حداکثر تا شش ماه پس از فارغالتحصیلی صادر میشود. سپس افرادی که اقامت معتبر سال اول را دارند، میتوانند در ۹۰ روز پایانی اعتبار آن برای یک سال دیگر درخواست دهند.
این تصمیم فرصت بیشتری برای ادامه تحصیل، بررسی موقعیتهای علمی و برنامهریزی برای ورود قانونی به بازار کار در اختیار فارغالتحصیلان خارجی قرار میدهد. بااینحال، صدور سال دوم قطعی نیست و هر پرونده بهصورت جداگانه توسط اداره مهاجرت بررسی میشود.
مؤسسه اوا مهد تدبیر با مجوز رسمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، متقاضیان را در مسیر انتخاب دانشگاه، دریافت پذیرش و شروع تحصیل در ترکیه همراهی میکند. برای بررسی دانشگاهها و رشتههای مناسب میتوانید با کارشناسان مجموعه در ارتباط باشید.
توجه: این مطلب با هدف اطلاعرسانی آموزشی و براساس ابلاغیه منتشرشده در آگوست ۲۰۲۶ تهیه شده است. شرایط اجرایی، مدارک و تصمیم نهایی ممکن است براساس پرونده متقاضی و نظر مراجع رسمی متفاوت باش
